Prokuratura Krajowa ma kłopot z wskazaniem podstawy prawnej, która upoważnia Krajową Radę Prokuratorów do opracowania nowego zbioru zasad etyki zawodowej prokuratorów. 3 tygodnie temu portal Polska Mówi zajął się już tą sprawą.

Przypomnijmy: problem – braku podstaw prawnych – zasygnalizowało samo środowisko prokuratorskie. Wytkało publicznie, że nowa ustawa nie daje takiej kompetencji ani radzie, ani prokuratorowi generalnemu. Nikt z kierownictwa prokuratury nie potrafił odpowiedzieć na te publicznie stawiane zarzuty. Pisaliśmy o tym już 14 marca.

Zapytaliśmy więc prokuratorską centralę o przepis, który daje radzie kompetencję do prowadzenia takich prac. Od połowy marca Prokuratura Krajowa nie potrafiła ustosunkować się do zagadnienia. W końcu na nasze pytanie odpowiedziała Ewa Bialik, rzecznik prasowy Prokuratury Krajowej. Jej zdaniem podstawę prawną działań rady stanowi art. 43 § 1 Prawa o prokuraturze. Problem w tym, że ów ogólny przepis mówi tylko o tym, że rada stoi na straży niezależności prokuratorów. Nie jest to więc norma kompetencyjna. Zapytaliśmy więc rzeczniczkę, gdzie wskazana jest norma kompetencja. Jej zdaniem kompetencja nie jest dosłownie wyrażona, bo przepis „tak jak każdy artykuł generalizuje pewne kompetencję danych organów”.

Prace nad nowym zbiorem zasad etycznych prokuratorów toczą się za zamkniętymi drzwiami w gronie prokuratorów zasiadających w Krajowej Radzie Prokuratorów, czyli organie doradczym prokuratora generalnego. O tym jak przebiegają prace nie jest informowane środowisko prokuratorów. Projekt nie jest udostępniany publicznie.

Redakcji Polska Mówi udało się dotrzeć do protokołów z posiedzeń Rady. Wynika z nich, że nowe zasady etyki miały być przyjęte do końca 2016 r. To się nie udało. Sam temat opracowania nowych zasad etycznych – w miejsce tych uchwalonych w 2012 r. i obowiązujących do dziś – pojawił się w ubiegłym roku na czerwcowym posiedzeniu rady. Pomysł wypłynął od Bogdan Święczkowskiego, prokuratora krajowego. To on chciał powołania specjalnego zespołu do opracowania projektu uchwały. Zaproponował na przewodniczącego zespołu prokuratora Marka Sadowskiego. W skład zespołu weszli także prokuratorzy prokuratury krajowej – Agata Gałuszka- Górska i Jerzy Łabuda oraz Marzanna Mucha Podlewska z prokuratury regionalnej w Warszawie, Włodzimierz Krzywicki z prokuratury regionalnej w Krakowie i Lidia Tkaczyszyn z prokuratury rejonowej w Złotoryi. Nie toczyła się dyskusja nad powodami podjęcia prac i zmiany dotychczasowych regulacji.

Na kolejnym posiedzeniu w listopadzie ub.r. projekt zasad etyki przestawił prok. Marek Sadowski. Rozważano czy zbiór powinien dotyczyć asystentów prokuratora i czy trzeba wprowadzić inne regulacje dotyczące prokuratorów w stanie spoczynku (czyli prokuratorskich emerytów). Chodziło m.in. o szerszą możliwość udzielania przez nich nieodpłatnych porad prawnych czy szersze możliwości działania w stowarzyszeniach.

Podczas posiedzeń rady Bogdan Święczkowski zwrócił uwagę na problem porad prawnych udzielanych przez prokuratorów w ramach quasi obowiązków służbowych np. podczas trwania tygodnia pomocy ofiarom przestępstw. Co ciekawe – w kontekście opisywanych ostatnio przez portal Polskamowi.pl dyscyplinarek – jako kolejny problem Święczkowski wskazał udzielanie przez prokuratorów mediom informacji poza obowiązkami służbowymi. Chodziło o wypowiedzi w mediach w sprawach związanych i niezwiązanych z działalnością prokuratury. Święczkowski zwracał uwagę na konieczność zróżnicowania zasad wypowiedzi prokuratorów czynnych zawodowo i tych w stanie spoczynku. „Podkreślił, że KRP powinna zakreślić granicę wolności wypowiadania się przez prokuratorów w mediach, w szczególności w zakresie konkretnych wypowiedzi, indywidualnych przejawów społecznej działalności prokuratorów. Podkreślił, że zasady mają być swoistym drogowskazem w sytuacjach budzących wątpliwości.

„Prokurator Sadowski stwierdził, że zespół (…) przyjmuje to zadanie do wykonania i w krótkim czasie przedstawi nowe zapisy w obu tych kwestiach.

Mimo wątpliwości prawnych prace nad kolejnymi wersjami nowych zasad etycznych prokuratorów trwają.

– Zasady etyki zawodowej powinny być przedyskutowane z całym środowiskiem prokuratorskim. Prace nad zbiorem powinny się toczyć przy otwartej kurtynie, a nie w zaciszu gabinetów. Osobiście mam duży dystans do tego rodzaju aktów. Łatwo w nich wprowadzić zapisy sprzeczne z Konstytucją. Ich autorzy zapominają często, że akt niższej rangi o charakterze wewnętrznym nie może ingerować w materię zastrzeżoną dla ustawy.– mówi portalowi Polskamowi.pl Kazimierz Olejnik, były zastępca prokuratora generalnego, prokurator w stanie spoczynku.

Przypomina, że wszelkie ograniczenia – dotyczące konstytucyjnych praw np. swobody wypowiedzi – wprowadzone w uchwale KRP – są niekonstytucyjne. Z ustawy wynika, że prokurator ma się zachowywać godnie.

Dlaczego zasady etyczne prokuratorów mają duże znacznie? Bo wyznaczają standardy zachowań prokuratorów. A te brane są potem pod uwagę podczas postępowań dyscyplinarnych czy służbowych.

Obecnie obowiązujący przepis

Art.43.§1. Prawa o prokuraturze

Krajowa Rada Prokuratorów stoi na straży niezależności prokuratorów.

! Brakuje w nim przepisu, który wskazywałby na kompetencję KRP do ustalania zasad etycznych prokuratorów

Przepis obowiązujący przed 4 marca 2016 r.

Art. 24. Pkt 15)  Ustawy o prokuraturze

Krajowa Rada Prokuratury w szczególności: (…) uchwala zbiór zasad etyki zawodowej prokuratorów i czuwa nad ich przestrzeganiem;

Ewa Ivanova

ewa.ivanova@polskamowi.pl

 

Skomentuj