„Zaplute karły reakcji”, „bandy reakcyjnego podziemia” „wrogowie ludu”, „faszyści” czy „bandyci” - tak określała ich PRL-owska propaganda. Chciano usunąć ich z ludzkiej pamięci i polskiej historii. Polacy jednak nie zapomnieli. 1 marca będziemy obchodzić Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”.

Byli to żołnierze, którzy postanowili stawić opór sowietyzacji Polski i podporządkowaniu jej ZSRR.  Za swoją niezłomną postawę spotkały ich liczne prześladowania. Jak szacują naukowcy z Instytutu Pamięci Narodowej, w czasach  PRL ponad pięć tysięcy z nich zostało skazanych przez sądy wojskowe na karę śmierci, a ponad dwadzieścia jeden tysięcy zmarło lub zostało zamordowanych w więzieniach. Bliżej nieznana jest liczba osób zamordowanych bez żadnego wyroku w siedzibach urzędów bezpieczeństwa. 

 

            Obecnie określamy ich mianem „Żołnierzy drugiej konspiracji” lub „Żołnierzy Niezłomnych”. Tego drugiego sformułowania po raz pierwszy w 1993 roku użył historyk Leszek Żebrowski w tytule wystawy „Żołnierze Wyklęci – antykomunistyczne podziemie zbrojne po 1944 r.”, zorganizowanej na Uniwersytecie Warszawskim.

Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” został uchwalony przez sejm w 2011 roku i tego też roku obchodzony było po raz pierwszy. Data jest nieprzypadkowa, a jej inicjatorem jest ówczesny prezes IPN Janusz Kurtyka. Tego dnia w 1951 roku w więzieniu na Mokotowie wykonano wyrok śmierci na ogólnopolskich koordynatorach związku „Walki o Wolność i Niezawisłość Polski z nową sowiecką okupacją”. Podczas tego święta czcimy pamięć o ludziach, tworzących niepodległościowe podziemie w latach 1944–1963 oraz wspominamy ich wysiłek w walce z sowietyzacją Polski.

Centralne obchody święta w Warszawie zaplanowano na 1 marca przed Grobem Nieznanego Żołnierza, gdzie znajduje tablica upamiętniająca „Żołnierzy Wyklętych”. O godzinie 18.30 odbędzie się tam uroczystość z udziałem prezydenta RP i władz państwowych.  Godzinę później zaplanowano przemarsz od Placu Piłsudskiego- ulicami Królewska-Krakowskie Przedmieście-Plac Zamkowy do Archikatedry św. Jana, gdzie o godzinie 20.00 odbędzie się msza św. w intencji Żołnierzy Wyklętych.

Oprócz tego odbędzie się kilkanaście uroczystości w miejscach upamiętnień, uroczyste msze święte, koncerty, pokazy filmów, warsztaty, gry edukacyjne czy bieg ku czci polskich bohaterów,

Portal PolskaMowi prezentuje pełny program obchodów tego święta – KLIKNIJ ABY POBRAĆ

Tekst i fot. Anna Krzesińska

anna.krzesinska@polskamowi.pl

Na zdjęciu Willa Jasny Dom przy ul. Świerszcza 2, w Warszawie gdzie po wojnie znajdowała się katownia ubecka (pierwsza warszawska siedziba Głównego Zarządu Informacji Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego). W piwnicach budynku znajdowało się więzienie, a na piętrach pokoje przesłuchań.

 

Skomentuj